Het geluid van stilte

Steeds opnieuw wijst Een cursus in wonderen ons erop om onze denkgeest te trainen om sneller gewaar te worden van de gids die ons denken leidt: ofwel het ego (wat resulteert in wat Kenneth Wapnick “onjuist gericht denken” noemt), ofwel de Heilige Geest (wat resulteert in “juist gericht denken”). Zolang ik mij niet bewust ben van mijn onbewuste,  maar desondanks doelgerichte keuze voor het ego als de gids van mijn gedachten, blijf ik hangen in “zoek, maar vind niet” (T16.V.6:5). Trouwe studie en toepassing van Een cursus in wonderen doen mij realiseren dat ik meer ben dan mijn ego. Op veel plaatsen in de tekst spreekt Jezus ons aan als wat Kenneth Wapnick  “de keuzemaker” noemt. Elke dag, ieder uur, elke minuut, ja elk moment binnen die minuut kies ik tussen juist of onjuist gericht denken. Een cursus in wonderen is simpel, in die zin dat ik me kan realiseren dat onjuist gericht denken altijd zal leiden tot ellende in het leven, terwijl juist gericht denken altijd innerlijke vrede geeft. Het verrot moeilijke deel zit ‘m in het dagelijks toepassen van dat besef.

Het doel van Een cursus in wonderen is niet om de staat van de Hemel te bereiken. Blijvende innerlijke vrede kan tot op zekere hoogte bereikt worden in deze dualistische wereld van tijd en ruimte, maar die vrede zal nooit totaal zijn. Ze zal niet blijvend zijn, omdat het ego ons altijd verleidingen zal voorschotelen zolang wij nog de dagen en de jaren tellen. Jezus’ gedachtetraining dient slechts als voorbereiding op onze terugkeer in de Hemel, waarmee tijd en ruimte voorgoed eindigen. Dat is de ware vrede van God “die alle begrip te boven gaat” (Filippenzen 4:7). Dat is de toestand waarin de Zoon van God is ontwaakt als de tijdloze Liefde van God. Iedere herinnering aan de droom van dualiteit zal volledig vergeten zijn. Desondanks stelt de Cursus heel duidelijk dat hij binnen het raamwerk van het ego blijft, waar hij nodig is (VvT-In.3:1). De staat van de Hemel, of de betekenis van Liefde, kan niet onderwezen worden (T-in.1). Wel kunnen wij onze denkgeest er klaar voor maken. Maar bedenk: ergens klaar voor zijn is niet hetzelfde als volleerd zijn.

Aan de andere kant vertelt Jezus ons in het werkboek dat het beslist mogelijk is om God te bereiken: “In feite is het heel makkelijk, omdat dit de allernatuurlijkste zaak ter wereld is.” (WdI.41.8:2). De valkuil waar we direct instappen is dat we denken dat hier communicatie met woorden wordt bedoeld. We doen er goed aan ons te bedenken dat dit niet het type communicatie is waar Jezus naar verwijst, omdat woorden overduidelijk zijn gemaakt door dualistische denkgeesten in de dualistische droom, waar God niets van weet. Het is zelfs zo dat Jezus ons er voor waarschuwt niet onze “verbale gedachten” als onze ware gedachten te beschouwen. Hij legt dit uit in werkboekles 10, “Mijn gedachten betekenen niets”: “Dit idee geldt voor alle gedachten waarvan je je bewust bent, of […] bewust wordt. De reden hiervan is dat ze niet jouw werkelijke gedachten zijn.” (WdI.10.1:1-2). In les 15 lezen we dat “mijn gedachten zijn beelden die ik heb gemaakt”, en, nog raker in werkboekles 45: “Niets wat jij denkt dat je werkelijke gedachten zijn, lijkt ook maar enigszins op jouw werkelijke gedachten. […] Waar zijn dan jouw werkelijke gedachten? […] We zullen ze in jouw denkgeest dienen te zoeken, want dat is waar ze zijn. Ze moeten daar nog altijd zijn, want ze kunnen hun bron niet hebben verlaten. […] Onder al de zinloze gedachten en dwaze ideeën waarmee jij je denkgeest hebt volgestouwd, gaan de gedachten schuil die jij in den beginne met God hebt gedacht. Ze huizen ook nu nog in je denkgeest, volkomen onveranderd. Ze zullen altijd in je denkgeest zijn, precies zoals ze dat altijd waren.” (WdI.45-1-7).

Dus het is als volgt: we proppen onze denkgeest vol met zinloze verbale gedachten, met als doel om de gedachten te verhullen die we met God denken. Onze ware gedachten hebben helemaal niets met grammatica te maken. Ze kunnen niet beschreven worden. Misschien komt “eeuwige Liefde” in de buurt, omdat dat is wat God en jij en ik zijn. Op verscheidene plaatsen in het tekstboek en werkboek nodigt Jezus ons uit om onze denkgeest weg te leiden van dit verbale gebabbel, al is het maar voor een moment, om in plaats daarvan de stilte te zoeken. Dat is een oefening in het leren concentreren op niets. Misschien ken je Patanjali’s achtvoudige Yoga-pad, waarin de training van de denkgeest een belangrijke plaats inneemt. In de Pratyahara oefening bijvoorbeeld leer je om je bewuste denkgeest en zintuigen los te koppelen van alle externe objecten. In de Dharana oefening daarna leer je om je te concentreren op één concept. Het stadium daarna, Dhyana, komt neer op onverstoorde meditatie en observatie van wat is. Je laat alle gehechtheid, alle controle en alle verdedigingsmechanismen los. De kroon op dit leerpad is de staat van Samadhi (letterlijk: bevrijding), of “het mediteren op niets”. In Samadhi is de denkgeest zich totaal bewust van het nu. Hij weet dat er niets anders is. De stroom van verbaal gebabbel is gestopt, en er is louter gewaarzijn van Zelf. Gewaarzijn van onze Identiteit als Zoon van God .

Dit is de vereiste voor het direct bereiken van God. Dit is overduidelijk niet eenvoudig. Bovendien is het niet de focus van Een cursus in wonderen. In het Handboek voor leraren lezen we dat “Er zijn er die God rechtstreeks hebben bereikt, doordat ze aan niet de geringste wereldse beperking vasthielden en zich hun eigen Identiteit volmaakt herinnerden. […] Soms kan een leraar van God een korte ervaring hebben van rechtstreekse vereniging met God. In deze wereld is het bijna onmogelijk dat dit van blijvende aard is. Het kan, misschien, na veel inzet en toewijding worden verkregen en dan een groot deel van de aardse tijd in stand worden gehouden. Maar dit komt zo zelden voor dat het niet als een realistisch doel kan worden beschouwd. Als het gebeurt, laat het zo zijn. Als het niet gebeurt, laat het eveneens zo zijn. Elke wereldse toestand moet wel illusoir zijn. Als God in een aanhoudende bewustzijnstoestand rechtstreeks werd bereikt, zou het lichaam niet lang in stand kunnen worden gehouden. […] Wanhoop dus niet vanwege beperkingen. Het is jouw functie om aan ze te ontkomen, maar niet om zonder ze te zijn.” (H.26.2-4)

Samenvattend kunnen we dus stellen dat het niet mogelijk is om God in aanhoudende bewustzijnstoestand te ervaren. Tegelijkertijd worden we wel uitgenodigd om onze denkgeest te leren om een staat van perfecte stilte te bereiken, ook al is het maar voor even. Een mooi voorbeeld hiervan vinden we in werkboekles 182, “Ik zal een ogenblik stil zijn en naar huis toe gaan“: “Wanneer je een ogenblik stil bent, wanneer de wereld van jou wijkt, wanneer ideeën zonder waarde ophouden waarde te hebben in je rusteloze denkgeest, dan zul je Zijn Stem horen. […] In dat ogenblik neemt Het jou naar Zijn huis en zul jij bij Hem blijven in volmaakte stilheid, sereen en in vrede, aan alle woorden voorbij.” (WdI.182.8:1;3). Hoe dit te doen wordt uitgelegd in werkboekles 189: “Doe eenvoudig dit: wees stil en leg alle gedachten terzijde over wat jij bent en wat God is, alle ideeën die je hebt geleerd ten aanzien van de wereld, alle beelden die je hebt van jezelf. Maak je denkgeest leeg van alles waarvan hij denkt dat het waar of onwaar, goed of slecht is, van iedere gedachte die hij waardevol acht en van alle ideeën waarvoor hij zich schaamt. Houd vast aan niets.  Breng geen enkele gedachte met je mee die het verleden je heeft geleerd, en geen enkele overtuiging die je vroeger ooit aan wat ook hebt ontleend. Vergeet deze wereld, vergeet deze cursus, en kom met volkomen lege handen tot jouw God.” (WdI.189.7) Dit is overigens tegelijk een rake beschrijving van Patanjali’s Yoga pad. Het klinkt eenvoudig genoeg, maar is het je ooit voor meer dan enkele seconden gelukt?

De volgende oefening kan een echte eye-opener zijn om je te realiseren hoe stevig de ketenen van het ego-gebabbel eigenlijk zijn. Zoek een lege kamer op waar je een poosje alleen met jezelf kunt zijn. Ga zitten op een stoel in een ontspannen maar alerte houding, rechtop. Leg je handen in je schoot, of losjes op je dijen. Sluit je ogen. Doe nu wat Jezus ons vraagt in les 189, in de alinea hierboven. Maak je denkgeest leeg. Houd vast aan niets. Word de stille observator. Ah, je merkte dat je een gedachte had! Je weet wat je te doen staat: voel je niet schuldig; ga gewoon terug naar de observator. Oeps, daar was weer een gedachte! Wat Jezus van ons vraagt lijkt op het eerste gezicht best eenvoudig, maar we merken dat het vrijwel onmogelijk lijkt om dit zelfs maar een minuut vol te houden. We lijken de hele tijd te denken! En toch is het mogelijk om gedurende langere tijd volledige stilte te ervaren.

In de zestiger jaren, de eerste jaren van het optekenen van de Cursus, reisde de Indiase leraar Maharishi Mahesh Yogi (1918-2008) de wereld rond; hij onderwees wat hij “Transcendente meditatie” (TM) noemde, zoals hem dat was geleerd door zijn goeroe Dev. Maharishi heeft dit aan vele duizenden mensen onderwezen, inclusief de Beatles. TM is een techniek om de stroom van verbale gedachten volledig stil te leggen, en zo de totale stilte te ervaren waarover we lezen in lessen 182 en 189, ook al is het maar tijdelijk. Deze techniek gebruikt de adem als vehikel voor de “focus op één concept”, zoals Patanjali het uitdrukte. Aangezien de adem min of meer automatisch gereguleerd wordt door het cerebellum, is dit een betrouwbaar fenomeen voor gerichte concentratietraining. Na een tijdje met volledige aandacht de adem gevolgd te hebben, bemerk je plotseling dat je een poosje volstrekt vrij van gedachten was. Dat wil zeggen, verbale gedachten. Je concentreerde je op niets. Dat is de stilte waar Jezus het over heeft, en dat kan een behoorlijk indrukwekkende ervaring zijn. Sommigen noemen het een openbaring. Daarom horen we John Lennon “Jai Guru Dev – aah” zingen in “Across the universe”. Natuurlijk is deze techniek niet door Goeroe Dev, noch door zijn leerling Maharishi uitgevonden. Deze techniek wordt in het Oosten al duizenden jaren beoefend. Ook Shamanistische rituelen staan bekend om het teweegbrengen van een trance die leidt tot min of meer dezelfde “concentratie op niets”, en dus eenzelfde ervaring. En er zijn nog vele andere vormen van meditatieve concentratie mogelijk. Het gaat niet om het unieke van de technieken; het gaat erom dat de meesten van ons zich niet bewust zijn van de enorme schatkist in onze denkgeest, die voor het grijpen ligt als we gedisciplineerd willen blijven oefenen.

“Een universele ervaring is niet alleen mogelijk, maar zelfs noodzakelijk.” (VvT-In.2.5). Deze universele ervaring kan in zekere zin omschreven worden als het geluid van stilte, in het besef dat al het leven één is. Het is helemaal geen geluid. Het is directe communicatie met God, die Liefde is. In werkboekles 106, “Laat ik stil zijn en naar de waarheid luisteren”, lezen we: “Als je de stem van het ego terzijde schuift, hoe luid die ook schijnt te roepen; als je zijn onbeduidende gaven, die jou niets geven wat jij werkelijk wenst, niet aanneemt; als je luistert met een open denkgeest, die jou niet alvast verteld heeft wat verlossing is; dan zul je de machtige Stem van de waarheid horen, kalm in kracht, sterk in stilte en volkomen zeker in Zijn boodschappen. Luister, en hoor je Vader tot jou spreken via Zijn aangewezen Stem, die het misbaar van het betekenisloze doet verstommen en aan hen die niet kunnen zien de weg naar vrede wijst. Wees stil vandaag en luister naar de waarheid.” (WdI.106:1,2) Nogmaals, hoewel het niet de primaire focus van het leerplan van de Cursus is om deze staat in een aanhoudende bewustzijnstoestand te blijven ervaren (omdat je dan geen reden meer zou hebben om nog in de wereld te zijn), is het wel nuttig als training van je denkgeest, om je steeds wat sneller gewaar te worden van de aanwezigheid van een veel betere leraar dan die van het verbale gebabbel. Als je het beoefenen van deze momenten van volledige stilte gebruikt om je steeds sneller bewust te worden van de “betere manier”, dan mag je er zeker van zijn dat je jezelf een enorm tijdinterval aan ego-ellende bespaart. Veel inspiratie met oefenen gewenst!

— Jan-Willem van Aalst, december 2016 (vertaling van https://miraclesormurder.wordpress.com/2016/12/03/the-sound-of-silence/ )

Een gedachte over “Het geluid van stilte”

  1. Lieve broeder
    Alleen maar onze gedachten terzijde leggen. Hoe makkelijk klinkt dat, net als je hoeft alleen maar de juiste keuze te maken. Voor dat besef heb je misschien wel een heel leven nodig. Dank je wel voor deze inspirerende woorden.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s